Czym jest Muzeum Akropolu i co w nim zobaczyć?
Muzeum Akropolu to muzeum archeologiczne poświęcone znaleziskom z terenu Akropolu w Atenach. Zbudowano je tak, by pomieścić wszystko, co odkryto na skale i na jej zboczach, od epoki brązu po czasy rzymskie i bizantyjskie. Muzeum otwarto 20 czerwca 2009 roku. Wystawiono w nim ponad 4250 obiektów na powierzchni 14 000 metrów kwadratowych.
Budynek stoi na południowo-wschodnim zboczu wzgórza, a pod nim częściowo leżą ruiny rzymskich i wczesnobizantyjskich Aten. Jeśli planujesz zwiedzanie Akropolu, muzeum jest naturalnym dopełnieniem wizyty. Pokazuje na miejscu to, co z tego wzgórza wydobyto, więc łatwiej zrozumieć, jak wyglądały budowle na szczycie przed wiekami.
Muzeum jest zarządzane przez greckie Ministerstwo Kultury i Turystyki. Najważniejsza część wystawy to rzeźby z Partenonu, Erechtejonu i Świątyni Ateny Nike, a także znaleziska z dawnych Aten. Wszystko to zwiedza się na trzech poziomach ekspozycji, a czwarty poziom pośredni pełni funkcję obsługową.
Jeśli zwiedzasz Ateny, warto kupić bilet do Muzeum Akropolu z przewodnikiem audio, żeby lepiej poznać zabytki. (link partnerski)
Gdzie leży muzeum i jak dojechać?
Muzeum stoi przy dawnej drodze prowadzącej na świętą skałę. Wejście znajduje się przy ulicy Dionysiou Areopagitou, w pobliżu stoków wzgórza. Tuż przy budynku jest stacja metra Akropoli, więc najwygodniej dojechać właśnie metrem i wysiąść na miejscu.
Od Partenonu muzeum dzieli 280 metrów, a pieszo dojście zajmuje 400 metrów. Budynek jest największym nowoczesnym gmachem postawionym tak blisko zabytku, choć w pobliżu stoją także inne budynki z ostatnich 150 lat, położone bliżej wzgórza. Dla osób przylatujących samolotem przydatny jest transport z lotniska do centrum. Wybierz rodzaj przejazdu, który pasuje do twojego planu: autobus lotniskowy, taksówkę albo przejazd metrem z przesiadką, i sprawdź szczegóły przed wyjazdem.
Idąc od stacji, trafisz najpierw na ulicę Dionysiou Areopagitou, a potem na wejście do budynku. Na trasie nie ma długich odcinków pod górę, więc dojście do muzeum jest proste, nawet z bagażem.
Ile kosztują bilety i kiedy muzeum jest otwarte?
Cena biletu do Muzeum Akropolu może się zmieniać, dlatego aktualną stawkę dla pełnego biletu sprawdź w kasie muzeum lub na jego oficjalnej stronie internetowej.
Godziny otwarcia zmieniają się w zależności od sezonu i dnia tygodnia, dlatego przed wizytą sprawdź je w oficjalnym serwisie Muzeum Akropolu. Zaplanuj wizytę tak, by nie przyjeżdżać tuż przed zamknięciem, bo galeria Partenonu i szklana podłoga wymagają czasu.
Wybierając dzień zwiedzania, weź pod uwagę, że bilet obejmuje całą stałą ekspozycję, więc nie musisz wybierać między poziomami. Jeśli planujesz odwiedzić muzeum razem z innymi atrakcjami w mieście, zaplanuj bilety z wyprzedzeniem i sprawdź, czy twój dzień pozwala na wygodne tempo.
Szklana podłoga i wykopaliska pod muzeum
Część podłogi muzeum jest ze szkła, dzięki czemu widać wykopaliska poniżej. Muzeum zbudowano nad rozległym stanowiskiem archeologicznym, więc wykopaliska trwają nadal, a ich postęp jest widoczny z poziomu wystawy.
Część tego stanowiska jest dostępna dla zwiedzających przez dziedziniec muzeum. Wykop pod budynkiem udostępniono 21 czerwca 2019 roku, a zwiedzający mogą przejść przez antyczną dzielnicę Aten, która przetrwała od epoki klasycznej do bizantyjskiej.
Wykopaliska ujawniły dwie warstwy skromnych, prywatnych domów i warsztatów przy drodze, jedną z wczesnej epoki bizantyjskiej i drugą z epoki klasycznej. Fundamenty budynku oparto na filarach, które przechodzą przez glebę aż do skały. Przy szklanej podłodze warto poświęcić kilka minut, bo pokazuje ona, jak wyglądało życie w tej części miasta.
Co zobaczyć na najwyższym poziomie?
Najwyższy poziom to sala Partenonu, w której zebrano rzeźby z Partenonu. Sala ma 48 kolumn, które wyznaczają kontur dawnej świątyni. Rozstaw kolumn jest taki sam jak w oryginale.
Ściany są przeszklone na wszystkich czterech bokach, więc naturalne światło pada na rzeźby podobnie jak w świątyni na szczycie. Sam poziom jest ustawiony pod innym kątem niż niższe piętra, tak aby zachować tę samą orientację geograficzną co dawna budowla.
Rzeźby są ustawione tak, jak stały na budowli, czyli zwrócone na zewnątrz. Fronton stoi na wysokości oczu, przed kolumnami krańcowymi. Metopy są umieszczone po dwie na kolumnę, a fryz biegnie za nimi jak pas dookoła sali. Z północnej strony sali widać przez szkło samą świątynię na szczycie Akropolu.
Kariatydy z Erechtejonu
Kariatydy to rzeźby kobiet, które zastępują kolumnę i podtrzymują belkowanie na głowach. Najsłynniejszy zestaw sześciu figur stał w portyku Erechtejonu na Akropolu. Pięć oryginałów znajduje się w muzeum, na specjalnym balkonie, z którego można je oglądać ze wszystkich stron.

Na Akropolu stoją kopie tych rzeźb, a oryginały zostały przeniesione do muzeum. Szósta figura została wywieziona na początku XIX wieku przez lorda Elgina i znajduje się w British Museum w Londynie. Cokół po niej w Atenach pozostaje pusty, a rząd grecki nie uznaje roszczeń tej placówki do żadnej części zabytków Akropolu.
Każda z figur jest wprawdzie tej samej wysokości i ma podobną fryzurę, ale twarze, postawa i draperia są wykute indywidualnie. Trzy z nich stoją na prawej nodze, a trzy na lewej. Gęste, misternie ułożone włosy pełnią funkcję podpory dla szyi, która byłaby najcieńszym i najsłabszym miejscem.
W latach 2011 do 2015 rzeźby czyszczono specjalnym laserem, który usunął sadzę, nie niszcząc patyny. Zabiegi wykonywano na miejscu, a zwiedzający mogli je oglądać na żywo na ekranie.
Pozostałe sale, kolekcja i trasa zwiedzania
Zwiedzanie zaczyna się na najwyższym poziomie, a potem idzie się w dół, zgodnie z chronologią. Na najniższym poziomie ekspozycji są znaleziska ze zboczy Akropolu. Pierwszą jest długa, prostokątna sala z podłogą wznoszącą się jak droga na skałę, a za nią duża sala trapezowa z rzeźbami archaicznymi.
Na tym samym poziomie znajdują się rzeźby i fragmenty z innych budowli Akropolu, takich jak Erechtejon, Świątynia Ateny Nike i Propyleje. Obok nich są zabytki z rzymskich i wczesnochrześcijańskich Aten. Zwiedzanie w tej kolejności pozwala zobaczyć rozwój miasta od najdawniejszych czasów do późnej starożytności.
Środkowy poziom mieści sklep, kawiarnię i biura. Oprócz stałej wystawy w budynku jest amfiteatr, wirtualny teatr i sala na wystawy czasowe. Warto sprawdzić, czy w czasie twojej wizyty odbywa się wystawa czasowa, bo zmienia ona to, co można zobaczyć podczas zwiedzania.
Kontrowersje wokół budynku i ekspozycji
Budowa muzeum wywołała spór, czy wolno stawiać tak duży nowoczesny gmach na terenie stanowiska archeologicznego w dzielnicy Makrygianni. Pytano też, czy wielki budynek pasuje do krajobrazu Akropolu.
W 2007 roku protestowano przeciwko planowanemu wyburzeniu dwóch zabytkowych budynków przy ulicy Dionysiou Areopagitou, pod numerami 17 i 19. Jeden z nich jest neoklasycystyczny, a drugi w stylu art deco. Rząd wykreślił je z rejestru zabytków, a sprzeciw zgłosiły między innymi organizacje INTBAU i ICOMOS.
Archeolodzy i muzealnicy krytykowali też samą ekspozycję. Zarzucali jej, że oświetlenie sali Partenonu odbiega od warunków, w jakich oglądano fryz w starożytności. Pojawiły się też uwagi, że ekspozycja idealizuje dawną świątynię i pomija daninę płaconą przez sojusznicze miasta. Krytykowano także brak kontekstu wokół kariatyd i stanowiska pod budynkiem.
Od czego zacząć planowanie wizyty?
Zacznij od sprawdzenia godzin i cen na oficjalnej stronie muzeum. Zapisz też, którego dnia tygodnia chcesz przyjść, bo od tego zależy dostępność poszczególnych części.
Przeznacz najwięcej czasu na galerię Partenonu i szklaną podłogę z wykopaliskami. Zacznij od najwyższego poziomu, a potem schodź w dół, bo tak prowadzi trasa wystawy. Dzięki temu chronologia zwiedzania będzie zgodna z układem muzeum.
Po wizycie możesz przejść na wzgórze albo przejść do agory ateńskiej, która dopełnia opowieść o życiu miasta. Zaplanuj kolejność tak, by nie zostać na tylko jednym odcinku trasy, bo muzeum i zabytki wokół tworzą jedną całość.
